Sprawa karna podzielona jest na dwa „etapy”: pierwszy to postępowanie przygotowawcze, które prowadzi prokurator, policja lub inne organy dochodzeniowo-śledcze, a drugi to proces karny. Proces karny z kolei prowadzony jest przez sąd rejonowy oraz – w przypadku poważniejszych zarzutów – sąd okręgowy. Postępowanie karne wiąże się z szeregiem uciążliwości dla osoby, którą interesują się śledczy. Na pierwszym planie znajduje się możliwość użycia środków przymusu takich jak zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie, a następnie wdrożenie wykonania kary pozbawienia wolności. Są to działania mające niejednokrotnie dewastujące skutki dla życia rodzinnego i zawodowego.

Odmowa składania wyjaśnień

W procesie karnym oskarżony/podejrzany ma prawo do milczenia, tj. do odmowy składania wyjaśnień oraz odmowy udzielania odpowiedzi na poszczególne pytania. Skorzystanie z tego prawa nie może wywoływać jakiejkolwiek ujemnej oceny zachowania oskarżonego/podejrzanego, ani nie może mieć żadnego wpływu na wymiar kary.

Na etapie postępowania przygotowawczego rozsądniejsze jest skorzystanie z prawa do odmowy składania wyjaśnień oraz odmowy udzielania odpowiedzi na poszczególne pytania, nawet w sytuacji, gdy uważasz, że jesteś niewinny. Z prawa do odmowy składania wyjaśnień możesz korzystać bez jakichkolwiek ujemnych konsekwencji procesowych. W ten sposób zyskasz czas potrzebny na analizę swojej sytuacji procesowej i ustalenie sensownej linii obrony. Ponadto wyjaśnienia składane przed organami procesowymi są środkiem dowodowym, który może mieć zasadniczy i decydujący wpływ na wynik postępowania karnego.

Co do zasady zmiana wyjaśnień jest dopuszczalna i wynika wprost z prawa oskarżonego do obrony. Jeśli jednak oskarżony nie potrafi w sposób przekonujący wytłumaczyć przyczyny zmiany wcześniejszych wyjaśnień, sąd może uznać jego wyjaśnienia za niewiarygodne.

Przed pierwszym przesłuchaniem zachować należy wzmożoną czujność i ostrożność. Przesłuchujący w stosunku do osoby przesłuchiwanej często posługują się metodą „dobrego i złego policjanta”, wskazują na nieuchronność surowego wyroku, twierdzą, że znają wszystkie szczegóły od innych osób lub grożą, że zastosowane zostanie tymczasowe aresztowanie jeśli osoba przesłuchiwana nie przyzna się do winy. Najlepiej po zatrzymaniu natychmiast domagać się kontaktu i bezpośredniej rozmowy z radcą prawnym – jeszcze przed złożeniem wyjaśnień.

Świadek i osoba podejrzewana.

Jeżeli w świetle zebranych dowodów zachodzi dostateczne podejrzenie, że dana osoba popełniła czyn będący przedmiotem przestępstwa, to wówczas takiej osoby organy ścigania nie mogą przesłuchać w charakterze świadka. Zdarza się niestety często, że organ procesowy zwleka z wydaniem postanowienia o przedstawieniu zarzutów, po to tylko, żeby podejrzanego przesłuchać w charakterze świadka i zmusić do przyznania się. Co prawda takie zeznania nie mogą być wykorzystane oficjalnie jako dowód w procesie karnym, ale będą stanowiły dla organów ścigania źródło informacji co do innych możliwych dowodów winy.

Niejednokrotnie jednak decyzja o tym, czy możliwe jest uchylenie się od odpowiedzi na pytanie, wykracza poza wiedzę prawniczą przesłuchiwanego świadka. W takiej sytuacji świadek może ustanowić pełnomocnika na podstawie art. 87 § 2 kpk, mimo że oficjalnie nie posiada statusu podejrzanego w sprawie.

Zatrzymanie

Zatrzymanie to stosowany przez policję lub inne służby środek przymusu wobec osób trwający najdłużej 72 godziny. Po zatrzymaniu spotkać się i rozmawiać z zatrzymanym może jedynie adwokat lub radca prawny. To, czy ustanowić obrońcę w osobie radcy prawnego, zależy od konkretnej sytuacji

Tymczasowe aresztowanie

Tymczasowe aresztowanie to izolacyjny środek zapobiegawczy stosowany wobec podejrzanych i oskarżonych wyłącznie przez sądy, którego celem jest zapewnienie prawidłowego przebiegu postępowania karnego. Za pierwszym razem jest stosowane na maksymalnie 3 miesiące, może jednak zostać przedłużone. Na postanowienie o tymczasowym aresztowaniu przysługuje zażalenie, jednak termin na jego złożenie jest krótki i wynosi 7 dni od ogłoszenia postanowienia o zastosowaniu tymczasowego aresztowania.< W czasie, gdy stosowane jest tymczasowe aresztowanie, jedynie ustanowiony w sprawie obrońca może bez ograniczeń kontaktować się z osadzonym. Rodzina i inne osoby najbliższe muszą każdorazowo uzyskać zgodę na widzenie – od prokuratora lub sądu prowadzącego sprawę. Tymczasowo aresztowany ma prawo do co najmniej jednego widzenia w miesiącu z osobą najbliższą, jednak prokurator lub sąd mogą w uzasadnionych wypadkach odmówić wyrażenia zgody na widzenie.

Areszt Śledczy we Wrocławiu

W Areszcie Śledczym we Wrocławiu widzenia tymczasowo aresztowanych odbywają się w następujących dniach: środa, czwartek, sobota i niedziela. Aktualne informacje znaleźć można na stronie Aresztu Śledczego.

Z aresztowanym można też porozumiewać się listownie – treść listów (z wyjątkiem listów obrońcy) podlega kontroli organów prowadzących postępowanie, w związku z czym procedura ich doręczania trwa długo. Jeżeli list sporządzony jest w języku innym niż język polski – procedura wydłuża się dodatkowo z uwagi na konieczność powołania biegłego tłumacza.

Aresztowanemu można także przekazać paczkę z ubraniami, środkami higieny i przedmiotami osobistego użytku, po uzyskaniu zgody Dyrektora aresztu. Paczkę można przekazać na dwa sposoby: pocztą lub odnosząc do bramy aresztu/zakładu karnego w godzinach przyjmowania paczek bądź na widzenie.

Osadzony w AŚ we Wrocławiu ma prawo otrzymać raz w miesiącu paczkę żywnościową, w skład której wchodzą artykuły żywnościowe lub wyroby tytoniowe zakupione za pośrednictwem aresztu śledczego. Innymi słowy możliwe jest jedynie zakupienie produktów dostępnych w sklepie internetowym znajdującym się pod adresem http://e-paka.igbpiast.pl. Nie ma już natomiast możliwości dostarczenia własnoręcznie skompletowanej paczki żywnościowej.