Rozwiązanie spółki

Likwidacja spółki z o.o., cz. 1

Rozwiązanie spółki polega na zakończeniu jej bytu prawnego. Rozwiązanie spółki nie następuje samoistnie, lecz stanowi złożoną czynność prawną wymagającą spełnienia wielu koniecznych przesłanek. Najważniejsze z tych przesłanek to: 1) zaistnienie przyczyn jej rozwiązania, 2) przeprowadzenie likwidacji, 3) wykreślenie spółki z rejestru przedsiębiorców. Postępowanie likwidacyjne stanowi regułę, a jego pominięcie jest możliwe tylko gdy przepis tak stanowi – np. przejęcie lub połączenie spółek, podział spółki, albo gdy nastąpi upadłość spółki.

Umowne przyczyny rozwiązania:

Do najczęściej wymienianych w umowie przyczyn rozwiązania spółki z o.o. należą: upływ czasu, na jaki spółka była utworzona, utrata koncesji lub zezwolenia – jeżeli przedmiot działalności tylko z nimi był związany, straty w kapitale zakładowym, podjęcie przez wspólników działalności konkurencyjnej, osiągnięcie celu spółki, śmierć wspólnika, zbycie udziału uprzywilejowanego, zmniejszenie się składu osobowego spółki poniżej określonego w umowie pułapu, trwała niemożność powołania zarządu spółki, upadłość wspólnika, brak osiągnięcia założonego w umowie zysku.

Przyczyną rozwiązania umowy spółki może być wypowiedzenie umowy spółki, o ile w umowie wyraźnie wskazano, że skutkiem wypowiedzenia jest rozwiązanie spółki. Brak określenia w umowie skutków prawnych wypowiedzenia umowy prowadzi do ustąpienia wspólnika ze spółki i powstania po jego stronie wierzytelności o zapłatę równowartości udziałów.

Z chwilą zaistnienia przyczyny rozwiązania spółki określonej w umowie następuje automatycznie otwarcie likwidacji. Zapobiegnięcie w takiej sytuacji rozwiązaniu spółki wymaga jednomyślnej uchwały wszystkich wspólników o dalszym istnieniu spółki. Przed zaistnieniem przewidzianej w umowie przyczyny rozwiązania spółki możliwa jest natomiast jej zmiana polegająca na wyeliminowaniu stosownego zapisu.

Uchwała wspólników o rozwiązaniu

Uchwała wspólników o rozwiązaniu spółki wymaga co do zasady większości dwóch trzecich głosów. Jeżeli do rozwiązania spółki ma dojść w związku z zaistnieniem straty przewyższającej sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz połowę kapitału zakładowego, wówczas do podjęcia uchwały wystarczająca jest bezwzględna większość głosów. Umowa spółki może ustanowić jedynie surowsze warunki powzięcia uchwały, a więc wprowadzić wyższy próg większości głosów aż do jednomyślności. Innym sposobem zaostrzenia warunków podjęcia uchwały o rozwiązaniu spółki jest ustalenie kworum.

Uchwała o rozwiązaniu spółki może być podjęta przez wspólników w każdym czasie i niezależnie od tego, czy spółka jest zawiązania na czas nieoznaczony czy na czas oznaczony. Uchwała taka dla swej ważności musi zostać zaprotokołowana przez notariusza.

Przeniesienie siedziby spółki za granicę

Przeniesienie siedziby spółki za granicę oznacza, że za granicą zostanie utworzona spółka, której byt prawny w Polsce ulega zakończeniu. Siedziba spółki może się znajdować jedynie na terytorium Polski. Jeżeli siedziba miałaby być przeniesiona za granicę, to spółka w Polsce utraci swój byt prawny. Uchwała o przeniesieniu siedziby spółki za granicę, jeżeli umowa spółki nie ustanawia surowszych warunków jej podjęcia, wymaga kwalifikowanej większości głosów i musi zostać zaprotokołowana przez notariusza.

Jednakże w wyroku z dnia 25 października 2017 r. (C-106/16) Trybunał Sprawiedliwości UE stwierdził, że art. 49 i 54 TFUE należy interpretować w ten sposób, że postanowienia te stoją na przeszkodzie przepisom państwa członkowskiego, które uzależniają przeniesienie statutowej siedziby spółki utworzonej na podstawie prawa jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego, od przeprowadzenia likwidacji takiej spółki.

Uchwała wspólników, w przypadku spółki, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca, nie wymaga stwierdzenia protokołem sporządzonym przez notariusza, lecz opatrzeniem jej przez wszystkich wspólników kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi lub podpisami potwierdzonymi profilem zaufanym ePUAP. Uchwała taka jest podejmowana większością głosów.

Ogłoszenie upadłości

Każde ogłoszenie upadłości spółki powoduje jej rozwiązanie, jednakże przepis ten de facto dotyczy wyłącznie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku spółki albo układ likwidacyjny, nie dotyczy zaś ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, gdyż po wykonaniu układu spółka powinna istnieć dalej. Zarząd i likwidatorzy mają obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Ogłoszenie upadłości nie powoduje otwarcia likwidacji, a rozwiązanie spółki następuje po ukończeniu postępowania upadłościowego, z chwilą wykreślenia z rejestru.

Rozwiązanie spółki przez sąd gospodarczy

Sąd może wyrokiem orzec rozwiązanie spółki na żądanie wspólnika lub członka organu spółki, jeżeli osiągnięcie celu spółki stało się niemożliwe albo jeżeli zaszły inne ważne przyczyny wywołane stosunkami spółki; bądź też na żądanie oznaczonego w odrębnej ustawie organu państwowego, jeżeli działalność spółki naruszająca prawo zagraża interesowi publicznemu.

Niemożność osiągnięcia celu spółki

Niemożliwość osiągnięcia celu powinna mieć trwały i nieprzemijający charakter. Osiągnięcie celu spółki stanie się niemożliwe, gdy w spółce jest tylko jeden cel oraz w wyniku zmian w stosunkach spółki, ale także poza spółką. Niemożliwość osiągnięcia celu spółki z o.o. musi mieć charakter obiektywny.

Niemożność osiągnięcia celu spółki może być spowodowana konfliktem istniejącym między wspólnikami, gdy wskutek tarć między dwiema grupami wspólników o zrównoważonej liczbie głosów nie jest możliwe podejmowanie uchwał, co utrudnia prawidłowe funkcjonowanie spółki.

Inne ważne przyczyny wywołane stosunkami spółki to przyczyny inne niż niemożliwość osiągnięcia przez spółkę jej celów. To również powinny być przyczyny o obiektywnym charakterze oraz trwałe bez względu na czas istnienia spółki. Ważnymi przyczynami nie mogą być relacje zachodzące pomiędzy wspólnikami spółki.

Żadna ustawa nie wskazuje organu państwowego uprawnionego do wystąpienia z powództwem o rozwiązanie spółki, której działalność naruszająca prawo zagraża interesowi publicznemu. W konsekwencji nie ma obecnie możliwości żądania rozwiązania spółki na tej podstawie.

Procedura

Sprawa o rozwiązanie spółki jest sprawą ze stosunku spółki, a zatem właściwy do jej rozpoznania jest sąd gospodarczy, właściwy ze względu na siedzibę spółki. Sprawa taka ma charakter majątkowy. Sądem rzeczowo właściwym jest zatem sąd rejonowy, chyba że wartość przedmiotu sporu przewyższa siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych. Pozwaną jest spółka, którą reprezentuje zarząd. Jeśli natomiast powodem jest członek zarządu, spółkę reprezentuje pełnomocnik powołany uchwałą wspólników, a jeżeli nie został ustanowiony, kurator wyznaczony przez sąd właściwy do rozpoznania sprawy.

Wyrok sądu uwzględniający powództwo o rozwiązanie spółki wpływa bezpośrednio na stosunek prawny istniejący między wszystkimi wspólnikami. Skutkiem wyroku jest otwarcie likwidacji.

Rozwiązanie spółki przez sąd rejestrowy

Sąd rejestrowy może orzec o rozwiązaniu spółki kapitałowej w przypadku, gdy:

  • nie zawarto umowy spółki, lub
  • określony w umowie albo statucie przedmiot działalności spółki jest sprzeczny z prawem, lub
  • umowa albo statut spółki nie zawiera postanowień dotyczących firmy, przedmiotu działalności spółki, kapitału zakładowego lub wkładów, lub
  • wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące statut nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania.

Wskazane wyżej przyczyny mogą zostać usunięte przez spółkę. Jeśli jednak nie zostaną usunięte w wyznaczonym terminie, sąd rejestrowy może, po wezwaniu zarządu spółki do złożenia oświadczenia, wydać postanowienie o rozwiązaniu spółki. Sad jest natomiast zobligowany do rozwiązania spółki, jeśli ww. przyczyny nie mogą być usunięte. Spółka jednakże nie może być rozwiązana, jeżeli od jej wpisu do rejestru upłynęło pięć lat.

O rozwiązaniu spółki sąd rejestrowy orzeka postanowieniem, na wniosek osoby mającej interes prawny albo z urzędu, po przeprowadzeniu rozprawy.

Inne przyczyny rozwiązania

Przyczyny likwidacji spółki są określone w kodeksie spółek handlowych, jak i przepisach pozakodeksowych. W szczególności sąd rejestrowy może rozwiązać spółkę bez przeprowadzania likwidacji, w przypadku, gdy:

  • oddalając wniosek o ogłoszenie upadłości lub umarzając postępowanie upadłościowe, sąd upadłościowy stwierdzi, że zgromadzony w sprawie materiał daje podstawę do rozwiązania bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego;
  • oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzono postępowanie upadłościowe z tego powodu, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania;
  • wydano postanowienie o odstąpieniu od postępowania przymuszającego lub o jego umorzeniu;
  • mimo wezwania sądu rejestrowego nie złożono rocznych sprawozdań finansowych za dwa kolejne lata obrotowe;
  • mimo dwukrotnego wezwania sądu rejestrowego nie wykonano innych obowiązków.

Ponadto Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów może wydać decyzję w przedmiocie rozwiązania spółki, nad którą inni przedsiębiorcy sprawują wspólną kontrolę, jeżeli powstała ona wskutek sprzecznej z prawem koncentracji przedsiębiorców.

Dodaj komentarz