Likwidacja zadłużonej spółki

Stan faktyczny

Klient podjął decyzję o zakończeniu działalności spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Spółka ta faktycznie nie prowadziła już działalności, jednakże miała spore długi względem spółki-matki. Termin do spłaty tychże długów był sukcesywnie przedłużany – ale nie uległy one przedawnieniu, nie zostały również umorzone. Dodatkowo spółka nie miała majątku, który po spieniężeniu wystarczyłby na pokrycie długów. Jako sposób zakończenia działalności wybrana została likwidacja spółki.

W sytuacji w której spółka będąca w likwidacji nie prowadzi żadnych interesów i nie ma żadnego majątku, bezzasadne jest utrzymywanie jej bytu prawnego. Przepisy KSH nie regulują sytuacji, w której spółka z o.o. ma niewypełnione ciążące na niej zobowiązania (mimo zbycia w toku postępowania likwidacyjnego całego majątku i przeznaczenie go na spłatę długów), nie można jednak uznać, że uniemożliwia to wykreślenie z rejestru przedsiębiorców spółki niezdolnej do działania i nie mającej majątku. Ponadto, art. 282 § 1 KSH należy rozumieć w ten sposób, że zobowiązania tej spółki powinny być wykonane w takim zakresie, w jakim wystarcza na to majątek spółki.

Likwidacja spółki

Postępowanie likwidacyjne zaczęło się od podjęcia przez Zgromadzenie Wspólników uchwały o rozwiązaniu spółki i postawieniu jej w stan likwidacji oraz powołania likwidatora. Następnie Zgromadzenie Wspólników zatwierdziło sprawozdanie finansowe za okres poprzedzający rozpoczęcie likwidacji oraz bilans otwarcia likwidacji. W wyniku przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego spieniężony został cały majątek, który nie wystarczył na pokrycie zobowiązań spółki. W takiej sytuacji, po zakończeniu likwidacji pozostałyby niespłacone zobowiązania i istniało ryzyko, że organy skarbowe mogłyby uznać takie zobowiązania za przychód spółki i naliczyć stosowny podatek. Konieczne stało się wystąpienie o wydanie interpretacji indywidualnej.

Przesłanki naliczenia podatku

We wniosku wskazałem, że zgodnie z ogólną zasadą obowiązującą na gruncie CIT, do przychodów podatkowych, oprócz otrzymanych pieniędzy, zalicza się m.in. wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek (kredytów). Jako wyjątek od tej zasady, do przychodów podatkowych nie zalicza się kwot stanowiących równowartość umorzonych zobowiązań, jeżeli ich umorzenie jest związane z:

  • bankowym postępowaniem ugodowym,
  • postępowaniem upadłościowym z możliwością zawarcia układu w rozumieniu przepisów prawa upadłościowego i naprawczego oraz
  • realizacją programu restrukturyzacji na podstawie odrębnych ustaw.

Tak więc, każde umorzenie zobowiązania (za wyjątkiem sytuacji wskazanych powyżej), będzie powodowało powstanie po stronie dłużnika przychodu do opodatkowania w wysokości wartości umorzonego zobowiązania.

Zgodnie z art. 498-508 ustawy Kodeks cywilny, wierzytelność może zostać umorzona w drodze potrącenia, odnowienia lub zwolnienia z długu. Potrącenie polega na umorzeniu wzajemnych wierzytelności dłużnika i wierzyciela (po zaistnieniu określonych przesłanek). W rezultacie dochodzi do częściowej/całkowitej kompensaty wzajemnych wierzytelności, w związku z tym zarówno po stronie wierzyciela jak i dłużnika nie powstanie przychód podatkowy.

Odnowienie jest umową między dłużnikiem i wierzycielem, na podstawie której dłużnik, w celu umorzenia dotychczasowego zobowiązania zobowiązuje się wobec wierzyciela i za jego zgodą spełnić inne świadczenie albo to samo świadczenie lecz z innej podstawy prawnej. W efekcie odnowienia dotychczasowe zobowiązanie zostaje umorzone, jednakże na jego miejsce pojawia się nowe. Dlatego również w przypadku odnowienia nie dojdzie do powstania przychodu podatkowego (dłużnik będzie cały czas zobowiązany do spełnienia świadczenia).

Z kolei do zwolnienia z długu dochodzi na podstawie umowy zawartej pomiędzy wierzycielem i dłużnikiem, w której wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik takie zwolnienie przyjmuje, w efekcie czego zobowiązanie wygasa. Wynika z tego, że do skutecznego zwolnienia z długu (wygaśnięcie zobowiązania) konieczne jest zawarcie odpowiedniej umowy, w której dłużnik zwolnienie przyjmie (wyrazi na nie zgodę). Brak zgody dłużnika przekreśla możliwość umorzenia.

Interpretacja podatkowa

Natomiast w rozpatrywanej sytuacji, gdy nastąpi zamknięcie likwidacji, w bilansie spółki będą zobowiązania, które nie zostały zaspokojone ani zabezpieczone. Z powyższej analizy wynika, że umorzenie zobowiązania będzie przychodem podatkowym wyłącznie w sytuacji, w której dojdzie ono do skutku w drodze nieodpłatnego zwolnienia z długu. Z kolei nieodpłatne zwolnienie z długu może nastąpić jedynie za zgodą dłużnika, w drodze umowy z wierzycielem.

Wygaśnięcie zobowiązań spółki na skutek wykreślenia jej z rejestru nie może być utożsamione z umorzeniem zobowiązań i tym samym nie będzie stanowiło dla niej przychodu podatkowego. Przede wszystkim należy podkreślić, że w omawianej sytuacji nie będziemy mieli do czynienia z nieodpłatnym zwolnieniem z długu. Wygaśnięcie zobowiązań Spółki nastąpi automatycznie, bez zawierania umowy z wierzycielem i bez wyrażania zgody przez dłużnika. Tym samym nie zostaną spełnione warunki do zakwalifikowania takiego działania za nieodpłatne zwolnienie z długu. Ponadto, istotą zaliczenia danego wsparcia do przychodów podatkowych jest wystąpienie przysporzenia po stronie podatnika. W opisywanej sytuacji takie przysporzenie nie nastąpi po stronie Spółki, gdyż w momencie wygaśnięcia zobowiązania (wykreślenie Spółki z rejestru), Spółka przestanie istnieć.

Wydana została interpretacja zgodna z wnioskiem, która umożliwiła zakończenie procedury likwidacyjnej – rozliczenie likwidatora, zatwierdzenie sprawozdania likwidacyjnego, a następnie uzyskanie prawomocnego postanowienia o wykreśleniu spółki z rejestru sądowego.

Dodaj komentarz